مطرح است كه ميان « قتل نفس » و « تصرّف عدوانى در اموال مردم » چه ارتباطى است ؟ در پاسخ بايد گفت : سلامت اجتماع ، به سلامت و امنيت اقتصادى بستگى دارد ؛ اگر روابط مالى مردم براساس صحيح استوار نباشد و اقتصاد جامعه به صورت سالم پيش نرود و مردم در اموال يكديگر به ناحق تصرّف كنند ، جامعه گرفتار يك نوع خودكشى خواهد شد . حوادث و جنبش‌هاى ملّى و گروهى كه در جامعه‌هاى مختلف دنياى معاصر ، رخ داده و مىدهد ، شاهد اين حقيقت است . « 1 » آثار حرامخوارى قرآن ، در ادامهء نهى از خوردن غاصبانه مال ديگران ، به اثر اخروى آن اشاره كرده و مىفرمايد : « وَمَن يَفْعَلْ ذلِكَ عُدْوَاناً وَظُلْماً فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَاراً وَكَانَ ذلِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيراً » « 2 » هر كه آن را ( خوردن مال مردم را ) به دشمنى و ستمگرى انجام دهد به زودى ، او را به آتش خواهيم افكند و آن براى خداوند آسان است . تهديد به عذاب آخرت در واقع ، نوعى ضمانت اجرايى ، براى جلوگيرى از نافرمانى خداست . كسى كه بداند در صورت حرامخوارى سرانجام دچار عذاب خواهد شد ، هرگز دست به آن نمىزند و خود را از آلودگىها باز مىدارد . در روايات ، آثار وضعى حرامخوارى ، مورد تأكيد قرار گرفته است . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « الْعِبادَةُ مَعَ اكْلِ الْحَرامِ كَالْبِناءِ عَلَى الرَّمْلِ » « 3 » عبادت ، همراه حرامخوارى همانند بناى ساختمان ، بر شن‌هاى روان است . حضرت على عليه السلام خطاب به كميل مىفرمايد : اى كميل ! زبان از دل سرچشمه مىگيرد و دل با غذا قوام مىيابد ، پس در چيزى كه جسم و

--> ( 1 ) . تفسير نمونه ، ج 3 ، ص 357 . ( 2 ) . نساء ( 4 ) ، آيهء 30 . ( 3 ) . بحارالانوار ، ج 103 ، ص 16 .